Forfaiting to forma finansowania wykorzystywana przede wszystkim w handlu zagranicznym. Pozwala przedsiębiorcy szybko uzyskać środki z tytułu należności, których termin zapłaty przypada dopiero w przyszłości.
Rozwiązanie to może być szczególnie przydatne przy dużych transakcjach eksportowych z odroczonym terminem płatności. Eksporter nie musi czekać na zapłatę od zagranicznego kontrahenta – może sprzedać wierzytelność instytucji finansowej i otrzymać środki wcześniej.
W tym artykule wyjaśniamy, czym jest forfaiting, jak przebiega taka transakcja, ile może kosztować oraz czym różni się od popularnego faktoringu.
Najważniejsze informacje o forfaitingu
- Forfaiting pozwala eksporterowi otrzymać środki przed terminem zapłaty przez zagranicznego kontrahenta.
- Najczęściej stosuje się go przy dużych i długoterminowych transakcjach handlu zagranicznego.
- Przedmiotem forfaitingu jest zazwyczaj pojedyncza wierzytelność wynikająca z konkretnej transakcji.
- Wierzytelność może być zabezpieczona między innymi wekslem, gwarancją bankową lub innym zabezpieczeniem.
- W przypadku forfaitingu bez regresu instytucja finansująca przejmuje ryzyko niewypłacalności dłużnika.
- Forfaiting różni się od faktoringu między innymi skalą transakcji, okresem finansowania i sposobem przejęcia ryzyka.
Co to jest forfaiting?
Forfaiting to forma finansowania handlu, w której przedsiębiorca sprzedaje instytucji finansowej określoną wierzytelność z odroczonym terminem płatności.
Instytucja finansująca, nazywana forfaiterem, wypłaca przedsiębiorcy środki przed terminem zapłaty należności przez kontrahenta. Kwota wypłaty jest pomniejszona o dyskonto oraz ewentualne opłaty i prowizje związane z transakcją.
W praktyce oznacza to, że eksporter nie musi czekać kilku lat na otrzymanie pieniędzy. W zamian za wcześniejsze finansowanie przekazuje wierzytelność forfaiterowi.
Forfaiting stosuje się przede wszystkim w transakcjach międzynarodowych, w których termin płatności jest stosunkowo długi – od kilkunastu miesięcy do nawet kilku lat.
Kto uczestniczy w transakcji forfaitingowej?
W transakcji może uczestniczyć kilka podmiotów:
- forfetysta – przedsiębiorca, który sprzedaje wierzytelność,
- forfaiter – instytucja finansowa, która nabywa wierzytelność,
- dłużnik – najczęściej zagraniczny importer zobowiązany do zapłaty,
- bank dłużnika – może udzielać gwarancji, poręczenia lub innego zabezpieczenia spłaty.
Sama umowa forfaitingu zawierana jest między forfetystą a forfaiterem. Pozostałe podmioty mogą jednak uczestniczyć w zabezpieczeniu lub rozliczeniu transakcji.
Jak działa forfaiting krok po kroku?
Mechanizm forfaitingu można przedstawić w kilku etapach.
1. Eksporter zawiera umowę z importerem
Przedsiębiorca sprzedaje towary lub usługi zagranicznemu kontrahentowi. Strony uzgadniają odroczony termin płatności.
Przykładowo importer może otrzymać kilka lat na uregulowanie należności.
2. Powstaje wierzytelność
Po wykonaniu umowy eksporter ma wobec importera określoną wierzytelność. Oznacza to, że importer jest zobowiązany do zapłaty ustalonej kwoty w określonym terminie.
Wierzytelność może być dodatkowo zabezpieczona, np. wekslem, gwarancją bankową lub poręczeniem.
3. Eksporter sprzedaje wierzytelność forfaiterowi
Zamiast czekać na zapłatę, przedsiębiorca przekazuje wierzytelność instytucji finansowej.
Forfaiter analizuje między innymi wartość należności, termin jej płatności, sytuację finansową dłużnika oraz ryzyko związane z krajem, w którym działa kontrahent.
4. Forfaiter wypłaca środki
Po zaakceptowaniu transakcji instytucja finansująca wypłaca przedsiębiorcy uzgodnioną kwotę.
Wypłacana suma jest pomniejszona o dyskonto oraz inne koszty przewidziane w umowie.
5. Importer spłaca zobowiązanie
Po nadejściu terminu płatności importer reguluje należność zgodnie z warunkami transakcji. W zależności od konstrukcji forfaitingu płatność trafia do forfaitera lub jest rozliczana w sposób określony w umowie.
Przykład forfaitingu
Załóżmy, że polski eksporter sprzedaje zagranicznemu kontrahentowi towary o wartości 100 000 euro.
Importer zobowiązuje się zapłacić za towary dopiero za kilka lat. Eksporter nie chce jednak zamrażać tak dużej kwoty na cały okres oczekiwania.
Przedsiębiorca może więc sprzedać wierzytelność forfaiterowi.
Jeżeli instytucja finansowa zaakceptuje transakcję, wypłaci eksporterowi środki przed terminem płatności, pomniejszając je o ustalone koszty finansowania.
Dzięki temu eksporter szybciej odzyskuje kapitał i może wykorzystać go na kolejne zamówienia, inwestycje lub finansowanie bieżącej działalności.
Czym różni się forfaiting od faktoringu?
Forfaiting i faktoring mają wspólną podstawę – w obu przypadkach przedsiębiorca może uzyskać finansowanie przed terminem zapłaty wierzytelności.
Różnią się jednak między innymi charakterem transakcji, okresem finansowania, liczbą wierzytelności oraz sposobem rozłożenia ryzyka.
| Cecha | Forfaiting | Faktoring |
|---|---|---|
| Charakter transakcji | Głównie międzynarodowy | Krajowy i międzynarodowy |
| Przedmiot finansowania | Najczęściej pojedyncza wierzytelność | Zwykle wiele bieżących należności |
| Okres finansowania | Zwykle średnio- lub długoterminowy | Najczęściej krótkoterminowy |
| Zabezpieczenie | Często weksel, gwarancja lub poręczenie | Najczęściej faktura i ocena kontrahenta |
| Ryzyko | W forfaitingu bez regresu przechodzi na forfaitera | Może pozostać po stronie przedsiębiorcy lub zostać przejęte przez faktora |
| Przeznaczenie | Duże transakcje, szczególnie eksportowe | Bieżące finansowanie sprzedaży |
| Charakter finansowania | Często pojedyncza transakcja | Zwykle stała współpraca i finansowanie kolejnych faktur |
Forfaiting a faktoring – najważniejsze różnice
Najważniejsza różnica polega na tym, że forfaiting jest najczęściej wykorzystywany do finansowania pojedynczych, dużych i długoterminowych wierzytelności, szczególnie w handlu zagranicznym.
Faktoring służy natomiast przede wszystkim do bieżącego finansowania należności przedsiębiorstwa. Firma może regularnie przekazywać faktorowi kolejne faktury wystawione swoim kontrahentom.
Różnica dotyczy również zabezpieczenia. W forfaitingu często wykorzystywane są dodatkowe zabezpieczenia, takie jak weksel, gwarancja bankowa czy poręczenie.
Forfaiting bez regresu a z regresem
Istotnym elementem umowy forfaitingowej jest sposób rozłożenia ryzyka niewypłacalności dłużnika.
Forfaiting bez regresu
W forfaitingu bez regresu forfaiter przejmuje ryzyko niewypłacalności dłużnika.
Jeżeli importer nie ureguluje należności z przyczyn objętych umową, forfaiter co do zasady nie może żądać od eksportera zwrotu wypłaconych środków.
Jest to jedna z najważniejszych zalet tego rozwiązania dla eksportera, ponieważ pozwala ograniczyć ryzyko związane z kontrahentem zagranicznym.
Forfaiting z regresem
W przypadku transakcji z regresem ryzyko może w określonym zakresie pozostać po stronie przedsiębiorcy.
Jeżeli dłużnik nie zapłaci, instytucja finansująca może mieć możliwość zwrócenia się do sprzedającego wierzytelność o uregulowanie określonej kwoty.
Warunki zależą od konkretnej umowy, dlatego przed jej zawarciem należy dokładnie sprawdzić zakres odpowiedzialności stron.
Ile kosztuje forfaiting?
Koszt forfaitingu zależy od parametrów konkretnej transakcji. Nie ma jednej stałej stawki obowiązującej dla wszystkich przedsiębiorców.
Na koszt mogą wpływać między innymi:
- wartość wierzytelności,
- termin płatności,
- wiarygodność dłużnika,
- sytuacja gospodarcza kraju importera,
- rodzaj zastosowanego zabezpieczenia,
- poziom ryzyka transakcji,
- wysokość stóp procentowych,
- rodzaj i zakres przejętego ryzyka.
Podstawowym kosztem jest zazwyczaj dyskonto, czyli kwota potrącana za wcześniejsze przekazanie pieniędzy przed terminem wymagalności wierzytelności.
W umowie mogą pojawić się również prowizje i inne opłaty związane z przeprowadzeniem transakcji.
Forfaiting może być droższy od standardowego faktoringu, szczególnie gdy instytucja finansująca przejmuje pełne ryzyko niewypłacalności dłużnika oraz ryzyko związane z zagranicznym kontrahentem.
Jakie są rodzaje forfaitingu?
W praktyce można spotkać różne określenia rodzajów forfaitingu, zależnie od sposobu konstrukcji transakcji.
Forfaiting właściwy
W forfaitingu właściwym instytucja finansująca przejmuje ryzyko niewypłacalności dłużnika. Jest to charakterystyczne dla forfaitingu bez regresu.
Forfaiting niewłaściwy
W tym modelu część ryzyka pozostaje po stronie przedsiębiorcy. W przypadku braku zapłaty przez dłużnika forfaiter może mieć możliwość dochodzenia należności od sprzedającego wierzytelność, zgodnie z warunkami umowy.
Forfaiting pośredni
W transakcji pośredniej uczestniczy dodatkowy podmiot finansowy, który może nabywać lub przekazywać wierzytelność w ramach całego mechanizmu finansowania.
Forfaiting tajny
W przypadku forfaitingu tajnego dłużnik może nie być informowany o dokonaniu sprzedaży wierzytelności. Możliwość zastosowania takiego rozwiązania zależy jednak od konstrukcji transakcji i warunków umownych.
Forfaiting poszerzony
Forfaiting może obejmować nie tylko samo finansowanie, ale również dodatkowe usługi związane z obsługą transakcji, rozliczeniami czy zarządzaniem należnościami.
Zalety forfaitingu
Forfaiting może być atrakcyjnym rozwiązaniem dla przedsiębiorstw realizujących duże transakcje eksportowe.
Do jego najważniejszych zalet można zaliczyć:
- szybkie uzyskanie środków z długoterminowej wierzytelności,
- poprawę płynności finansowej,
- ograniczenie ryzyka niewypłacalności zagranicznego kontrahenta w przypadku forfaitingu bez regresu,
- możliwość finansowania dużych transakcji,
- ograniczenie zamrożenia kapitału,
- możliwość przeznaczenia otrzymanych środków na kolejne kontrakty.
Wady forfaitingu
Forfaiting ma również ograniczenia.
Najważniejsze z nich to:
- stosunkowo wysoki koszt finansowania,
- konieczność spełnienia określonych warunków dotyczących wierzytelności,
- często wymagane dodatkowe zabezpieczenia,
- większa złożoność transakcji niż w przypadku standardowego faktoringu,
- ograniczona dostępność dla niewielkich, krótkoterminowych należności,
- znaczenie sytuacji finansowej i wiarygodności zagranicznego dłużnika.
Kiedy warto skorzystać z forfaitingu?
Forfaiting może być szczególnie przydatny, gdy przedsiębiorca:
- realizuje duży kontrakt zagraniczny,
- udziela kontrahentowi długiego terminu płatności,
- potrzebuje szybko odzyskać zamrożony kapitał,
- chce ograniczyć ryzyko niewypłacalności importera,
- dysponuje odpowiednio zabezpieczoną wierzytelnością,
- planuje wykorzystać otrzymane środki do realizacji kolejnych kontraktów.
Jeżeli przedsiębiorstwo wystawia dużą liczbę faktur z krótkimi terminami płatności, bardziej odpowiednim rozwiązaniem może być faktoring.
Forfaiting czy faktoring – co wybrać?
Nie ma jednego rozwiązania odpowiedniego dla każdego przedsiębiorcy.
Forfaiting sprawdzi się przede wszystkim przy dużych, pojedynczych transakcjach, szczególnie związanych z eksportem i długim terminem płatności.
Faktoring będzie natomiast bardziej naturalnym rozwiązaniem dla firmy, która regularnie wystawia faktury i chce systematycznie poprawiać płynność finansową poprzez wcześniejsze finansowanie należności.
Przed podjęciem decyzji warto porównać całkowity koszt finansowania, zakres przejmowanego ryzyka, wymagane zabezpieczenia oraz warunki dotyczące odpowiedzialności przedsiębiorcy w przypadku braku zapłaty przez kontrahenta.
Podsumowanie
Forfaiting to forma finansowania, która pozwala przedsiębiorcy uzyskać pieniądze przed terminem zapłaty długoterminowej wierzytelności. Rozwiązanie jest szczególnie popularne w handlu międzynarodowym i przy dużych kontraktach eksportowych.
W przypadku forfaitingu bez regresu instytucja finansująca przejmuje ryzyko niewypłacalności dłużnika, dzięki czemu eksporter może poprawić płynność finansową i ograniczyć ryzyko związane z zagranicznym kontrahentem.
Forfaiting różni się od faktoringu przede wszystkim charakterem i skalą finansowanych wierzytelności. Forfaiting najczęściej dotyczy pojedynczej, dużej i długoterminowej należności, natomiast faktoring służy zazwyczaj do regularnego finansowania wielu bieżących faktur.
Przed zawarciem umowy warto dokładnie przeanalizować jej koszty, zabezpieczenia, zakres przejęcia ryzyka oraz odpowiedzialność stron w przypadku braku zapłaty przez dłużnika.
