Postępowanie egzekucyjne wiąże się nie tylko ze spłatą zadłużenia, ale również z dodatkowymi kosztami. Mogą one obejmować opłatę egzekucyjną oraz wydatki związane z prowadzeniem sprawy przez komornika.

Wysokość kosztów zależy m.in. od kwoty wyegzekwowanego świadczenia, sposobu zakończenia postępowania oraz rodzaju podejmowanych przez komornika czynności. W niektórych sytuacjach dłużnik może również skorzystać z niższej stawki opłaty egzekucyjnej.

Koszty komornicze – najważniejsze informacje

Koszty postępowania egzekucyjnego składają się przede wszystkim z:

• opłaty egzekucyjnej,
• wydatków związanych z konkretnymi czynnościami komornika,
• innych kosztów niezbędnych do przeprowadzenia egzekucji.

Zasadniczo kosztami egzekucji obciążany jest dłużnik. Nie oznacza to jednak, że w każdej sytuacji wierzyciel nie ponosi żadnych kosztów. W przypadku bezskutecznej egzekucji lub określonych sposobów umorzenia postępowania część kosztów może obciążyć wierzyciela.

Podstawowe zasady dotyczące kosztów określa ustawa o kosztach komorniczych z 28 lutego 2018 r.

Z czego składają się koszty komornicze?

Warto rozróżnić dwa podstawowe rodzaje kosztów.

Opłata egzekucyjna

Jest to opłata związana z prowadzeniem egzekucji i co do zasady jest obliczana jako procent wyegzekwowanego świadczenia.

Nie oznacza to więc, że komornik zawsze nalicza procent od całego zadłużenia wskazanego w tytule wykonawczym. W wielu przypadkach podstawą obliczenia jest kwota faktycznie wyegzekwowana.

Wydatki komornicze

Drugą grupę stanowią wydatki związane z prowadzeniem konkretnego postępowania. Mogą to być m.in.:

• koszty doręczania korespondencji,
• koszty uzyskiwania informacji i dokumentów,
• należności biegłych i tłumaczy,
• koszty transportu,
• koszty przechowywania zajętych ruchomości,
• wydatki związane z określonymi czynnościami egzekucyjnymi.

Ich wysokość zależy od rodzaju wykonanej czynności oraz podstawy prawnej, na której komornik opiera naliczenie.

Ile wynosi opłata egzekucyjna?

W typowej egzekucji świadczeń pieniężnych wysokość opłaty egzekucyjnej jest określona procentowo. W określonych sytuacjach ustawa przewiduje możliwość zastosowania niższej stawki, jeżeli dłużnik dobrowolnie spełni świadczenie w odpowiednim terminie.

W przypadku dobrowolnej spłaty całości lub części należności w terminie miesiąca od dnia doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji opłata może zostać obniżona do 3% wyegzekwowanego świadczenia, z zachowaniem ustawowego minimum.

W standardowych przypadkach stosowana jest natomiast stawka 10%, również z uwzględnieniem ustawowych ograniczeń dotyczących minimalnej i maksymalnej wysokości opłaty.

Przykładowe obliczenia

Kwota wyegzekwowana	Opłata 3%	Opłata 10%
1 000 zł	30 zł*	100 zł*
10 000 zł	300 zł	1 000 zł
25 000 zł	750 zł	2 500 zł
50 000 zł	1 500 zł	5 000 zł

* W praktyce należy uwzględnić ustawowe minima, dlatego przy niewielkich kwotach sama kalkulacja procentowa nie musi odpowiadać ostatecznej wysokości opłaty.

Przy ustalaniu kosztów zawsze warto sprawdzić aktualne przepisy oraz treść postanowienia komornika, ponieważ wysokość opłaty zależy od konkretnego rodzaju i przebiegu egzekucji.

Jak obniżyć koszty komornicze do 3%?

Jednym z najważniejszych mechanizmów pozwalających ograniczyć koszty egzekucji jest dobrowolna spłata zadłużenia w odpowiednim terminie.

Jeżeli dłużnik spełni świadczenie w całości lub części w ciągu miesiąca od dnia doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, może mieć zastosowanie obniżona stawka opłaty egzekucyjnej.

Kluczowe znaczenie ma termin. Należy liczyć go od dnia doręczenia zawiadomienia, a nie np. od dnia wystawienia pisma przez komornika.

Jak postąpić krok po kroku?

1. Sprawdź datę doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji.
2. Ustal termin, w którym upływa miesiąc od doręczenia zawiadomienia.
3. Sprawdź aktualną kwotę zadłużenia oraz koszty wskazane przez komornika.
4. Jeżeli chcesz skorzystać z obniżonej opłaty, dokonaj spłaty w wymaganym terminie i zgodnie z instrukcjami komornika.
5. Zachowaj potwierdzenie dokonania wpłaty.

Przed dokonaniem przelewu warto sprawdzić aktualny numer rachunku oraz dokładną kwotę wskazaną w korespondencji od komornika.

Kto płaci koszty komornicze – dłużnik czy wierzyciel?

Co do zasady kosztami postępowania egzekucyjnego obciążany jest dłużnik. Oznacza to, że prowadzenie egzekucji może zwiększyć łączną kwotę, którą musi on ostatecznie zapłacić.

Nie jest to jednak zasada bez wyjątków.

W określonych przypadkach kosztami może zostać obciążony wierzyciel. Dotyczy to m.in. sytuacji, w których egzekucja okazuje się bezskuteczna albo postępowanie zostaje umorzone na wniosek wierzyciela w okolicznościach wskazanych w przepisach.

Bezskuteczna egzekucja

Jeżeli komornik nie znajdzie majątku ani dochodów pozwalających na skuteczne przeprowadzenie egzekucji, postępowanie może zostać uznane za bezskuteczne.

W takiej sytuacji sposób rozliczenia kosztów zależy od przyczyny i podstawy prawnej umorzenia. Nie można więc przyjąć, że wszystkie koszty automatycznie przechodzą na dłużnika.

Umorzenie na wniosek wierzyciela

Znaczenie ma również moment, w którym wierzyciel składa wniosek o umorzenie egzekucji. Przepisy przewidują różne zasady rozliczania kosztów w zależności od etapu postępowania.

Dlatego samo stwierdzenie, że „wierzyciel wycofał komornika, więc zawsze płaci koszty”, byłoby zbyt dużym uproszczeniem.

Jakie wydatki może naliczyć komornik?

Poza opłatą egzekucyjną w postępowaniu mogą pojawić się dodatkowe wydatki.

Ich wysokość zależy od tego, jakie czynności zostały wykonane. Przykładowo mogą pojawić się koszty związane z:

• doręczaniem pism,
• poszukiwaniem majątku,
• uzyskiwaniem dokumentów,
• czynnościami dotyczącymi nieruchomości,
• sporządzaniem protokołów,
• wyceną majątku,
• transportem i przechowywaniem zajętych przedmiotów,
• udziałem biegłych lub tłumaczy.

Nie wszystkie wydatki mają charakter stały. Część z nich wynika bezpośrednio z wykonanej czynności, a część może zależeć od rzeczywistych kosztów poniesionych w toku postępowania.

Dlatego ostateczna wysokość kosztów komorniczych może być różna w poszczególnych sprawach.

Czy koszty komornicze są naliczane od całego długu?

Nie zawsze.

W przypadku opłaty stosunkowej istotne znaczenie ma kwota świadczenia, która została faktycznie wyegzekwowana. Jeżeli więc zadłużenie wynosi 50 000 zł, ale w ramach konkretnej czynności odzyskano 10 000 zł, sposób obliczenia opłaty może być związany z kwotą wyegzekwowaną, a nie automatycznie z całymi 50 000 zł.

Do całkowitego kosztu postępowania mogą jednak dojść także inne wydatki przewidziane przepisami.

Dlatego przy analizowaniu rozliczenia należy patrzeć na wszystkie pozycje wskazane przez komornika, a nie tylko na sam procent opłaty egzekucyjnej.

Co reguluje ustawa o kosztach komorniczych?

Podstawowym aktem prawnym jest ustawa z 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych.

Przepisy określają m.in.:

• wysokość opłat egzekucyjnych,
• zasady pobierania wydatków,
• obniżone stawki opłat,
• koszty związane z umorzeniem postępowania,
• zasady obciążania kosztami dłużnika i wierzyciela,
• niektóre przypadki zwolnienia od kosztów.

W przypadku konkretnej sprawy warto sprawdzić aktualne brzmienie przepisów, ponieważ regulacje dotyczące kosztów egzekucyjnych mogą się zmieniać.

Czy można zostać zwolnionym z kosztów komorniczych?

W określonych sytuacjach przepisy przewidują możliwość ubiegania się o zwolnienie od kosztów komorniczych.

Nie jest to jednak rozwiązanie automatyczne. Znaczenie może mieć sytuacja majątkowa i rodzinna dłużnika oraz jego rzeczywista zdolność do ponoszenia kosztów.

W przypadku problemów finansowych warto dokładnie sprawdzić, jakie środki prawne są dostępne w konkretnej sprawie.

Co zrobić, gdy koszty komornicze są zbyt wysokie?

Jeżeli dłużnik uważa, że komornik nieprawidłowo naliczył koszty albo wykonał czynność z naruszeniem przepisów, może skorzystać ze środków zaskarżenia przewidzianych w prawie.

Jednym z nich jest skarga na czynności komornika, uregulowana w Kodeksie postępowania cywilnego.

Trzeba jednak pamiętać, że skarga nie służy wyłącznie do kwestionowania wysokości kosztów. Może dotyczyć określonej czynności komornika lub jego zaniechania, jeżeli zachodzą ku temu ustawowe podstawy.

Jak złożyć skargę na czynności komornika?

Przed złożeniem skargi warto:

1. dokładnie przeanalizować postanowienie lub inne pismo komornika,
2. sprawdzić, jakie koszty zostały naliczone,
3. porównać je z właściwymi przepisami,
4. ustalić termin na wniesienie skargi,
5. wskazać konkretną czynność, z którą się nie zgadzasz,
6. przedstawić uzasadnienie swojego stanowiska,
7. dołączyć dokumenty potwierdzające przedstawione argumenty.

Warto zwrócić uwagę na termin. W przypadku skargi na czynności komornika przepisy przewidują co do zasady 7-dniowy termin, którego początek zależy od okoliczności konkretnej sprawy.

Jak sprawdzić, czy komornik prawidłowo obliczył koszty?

Jeżeli masz wątpliwości dotyczące rozliczenia, przygotuj wszystkie dokumenty związane z postępowaniem.

W szczególności warto mieć:

• zawiadomienie o wszczęciu egzekucji,
• postanowienia komornika,
• tytuł wykonawczy,
• informacje o wysokości zadłużenia,
• potwierdzenia dokonanych wpłat,
• rozliczenia otrzymane od komornika,
• korespondencję z wierzycielem.

Następnie sprawdź:

• wysokość należności głównej,
• naliczone odsetki,
• koszty sądowe,
• wysokość wyegzekwowanego świadczenia,
• zastosowaną stawkę opłaty egzekucyjnej,
• dodatkowe wydatki,
• podstawę prawną poszczególnych opłat.

Szczególnie ważne jest sprawdzenie, czy w konkretnej sytuacji można było zastosować obniżoną stawkę opłaty oraz czy wszystkie doliczone wydatki rzeczywiście wynikają z przeprowadzonych czynności.

Czy komornik może doliczyć VAT do opłaty egzekucyjnej?

Kwestia podatku VAT w odniesieniu do opłat egzekucyjnych była przedmiotem orzecznictwa i interpretacji prawnych.

Dlatego w przypadku otrzymania rozliczenia zawierającego VAT nie warto automatycznie zakładać, że kwota została naliczona prawidłowo albo nieprawidłowo. Należy sprawdzić aktualny stan prawny oraz podstawę zastosowanego rozliczenia.

Jeżeli masz wątpliwości co do konkretnej pozycji, warto zweryfikować ją na podstawie aktualnych przepisów i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.

Koszty komornicze – podsumowanie

Koszty postępowania egzekucyjnego mogą znacząco zwiększyć kwotę, którą dłużnik musi ostatecznie uregulować. Składają się przede wszystkim z opłaty egzekucyjnej oraz wydatków związanych z konkretnymi czynnościami komornika.

Najważniejsze zasady to:

• koszty egzekucji co do zasady obciążają dłużnika,
• opłata egzekucyjna jest uzależniona od rodzaju i przebiegu egzekucji,
• w określonych przypadkach możliwe jest zastosowanie obniżonej stawki 3%,
• dodatkowe wydatki zależą od czynności wykonywanych w sprawie,
• przy bezskutecznej egzekucji lub umorzeniu postępowania koszty mogą w określonych sytuacjach obciążyć wierzyciela,
• w razie wątpliwości co do prawidłowości rozliczenia można skorzystać ze środków zaskarżenia,
• przy analizowaniu kosztów należy brać pod uwagę aktualne przepisy oraz dokumenty z konkretnego postępowania.

Najważniejsze jest dokładne sprawdzenie rozliczenia komornika. Sam procent opłaty egzekucyjnej nie zawsze pokazuje pełny koszt postępowania, ponieważ mogą pojawić się również dodatkowe wydatki związane z jego prowadzeniem.