Każdy chciałby załatwić sprawy w banku szybko i bez zbędnych formalności. Zbyt uproszczone procedury mogą jednak rodzić zagrożenia – zarówno dla klientów, jak i instytucji finansowych. Stąd częste pytania:
czy można wziąć kredyt na PESEL? czy wystarczy sam numer? a co z wyłudzeniami?

Wyjaśniamy, czym naprawdę jest tzw. „kredyt na PESEL”, czy jest on możliwy oraz jak skutecznie zabezpieczyć swoje dane.

Czym jest numer PESEL i dlaczego jest tak ważny?

Numer PESEL (Powszechny Elektroniczny System Ewidencji Ludności) to podstawowy identyfikator osoby fizycznej w Polsce. Otrzymuje go każdy obywatel przy urodzeniu, a także cudzoziemcy, którzy m.in. uzyskali prawo pobytu lub status uchodźcy.

PESEL jest wymagany przy wielu formalnościach:

• w urzędach,
• w bankach,
• w firmach pożyczkowych,
• przy zawieraniu umów finansowych.

Czy jednak sam numer PESEL wystarczy, aby zaciągnąć kredyt lub pożyczkę? Krótka odpowiedź brzmi: nie.

Czy można wziąć kredyt lub pożyczkę na sam PESEL?

Podanie numeru PESEL jest standardowym elementem wniosku kredytowego, ale nigdy nie jest jedyną formą weryfikacji. Zgodnie z przepisami banki i firmy pożyczkowe mają obowiązek:

• potwierdzić tożsamość klienta,
• sprawdzić jego zdolność kredytową,
• upewnić się, że osoba składająca wniosek faktycznie jest tym, za kogo się podaje.

W praktyce nie istnieje coś takiego jak kredyt lub pożyczka udzielana wyłącznie na PESEL.

Skąd wzięło się hasło „pożyczka na PESEL”?

Określenie „pożyczka na PESEL” bywa używane jako chwyt marketingowy. Ma sugerować minimum formalności i szybki dostęp do gotówki. W rzeczywistości nawet tzw. szybkie pożyczki online wymagają dodatkowej weryfikacji, np.:

• podania danych z dowodu osobistego,
• przelewu weryfikacyjnego,
• logowania do bankowości elektronicznej,
• wideoweryfikacji lub kodu SMS.

Rzetelnie działające instytucje finansowe nie oferują pożyczek bez sprawdzenia tożsamości, bo byłoby to niezgodne z prawem i skrajnie niebezpieczne.

Co mówią przepisy o „kredycie na PESEL”?

Banki

Kredytów mogą udzielać wyłącznie banki. Zgodnie z ustawą Prawo bankowe są one zobowiązane do zachowania szczególnej staranności, w tym do dokładnej weryfikacji tożsamości klienta. Oznacza to jedno:
bank nie może udzielić kredytu tylko na podstawie numeru PESEL.

Firmy pożyczkowe

Firmy pozabankowe również podlegają regulacjom (m.in. ustawie o kredycie konsumenckim). Choć procedury bywają prostsze niż w bankach, także one muszą potwierdzić tożsamość i zdolność kredytową klienta. Sam PESEL nie jest wystarczający.

Jeśli więc widzisz ofertę „pożyczki na PESEL bez weryfikacji” – zachowaj szczególną ostrożność.

Czy możliwe jest wyłudzenie pożyczki na PESEL?

Co do zasady – nie tylko na podstawie numeru PESEL. Legalnie działające instytucje stosują zabezpieczenia, które to uniemożliwiają. Ryzyko może się jednak pojawić w wyjątkowych sytuacjach, np. gdy:

• ktoś posłuży się podrobionym dowodem osobistym,
• dojdzie do błędu ludzkiego,
• oszust założy rachunek bankowy na fałszywe dane.

Dlatego tak ważne jest szybkie reagowanie w razie utraty dokumentów i korzystanie z dodatkowych zabezpieczeń.

Na czym polega zastrzeżenie numeru PESEL?

Zastrzeżenie PESEL to bezpłatna usługa, która skutecznie chroni przed wyłudzeniami. Po jej włączeniu:

• banki i firmy pożyczkowe widzą informację o zastrzeżeniu,
• nie mogą zawrzeć umowy kredytu, pożyczki, leasingu czy rat,
• proces zostaje wstrzymany do czasu zdjęcia blokady.

Zastrzeżenie działa natychmiast i można je w każdej chwili cofnąć, np. gdy samodzielnie planujesz wnioskować o kredyt. Usługa jest dostępna m.in. w aplikacji mObywatel.

Co się stanie, jeśli bank udzieli kredytu mimo zastrzeżenia PESEL?

Zgodnie z art. 105d ust. 3 Prawa bankowego, jeśli bank zawrze umowę mimo aktywnego zastrzeżenia PESEL:

• nie może domagać się spłaty zobowiązania,
• nie może sprzedać takiej wierzytelności.

Przepisy te obowiązują dla umów zawieranych od 1 czerwca 2024 r. i mają realnie zniechęcać instytucje do ignorowania rejestru zastrzeżeń.

Co oprócz PESEL jest potrzebne do zaciągnięcia kredytu?

Aby otrzymać kredyt lub pożyczkę, konieczne są m.in.:

• dane z dowodu osobistego (numer, seria, data ważności),
• pełne dane osobowe i kontaktowe,
• dostęp do konta bankowego (przelew weryfikacyjny),
• pozytywna ocena zdolności kredytowej,
• sprawdzenie w BIK i innych bazach,
• często dodatkowe zabezpieczenia (SMS, wideo, zdjęcie dokumentu).

Samo posiadanie numeru PESEL nie otwiera drogi do zaciągnięcia zobowiązania.

Uważaj na nielegalne firmy pożyczkowe

Oferta „pożyczki na PESEL bez formalności” powinna zapalić czerwoną lampkę. Zanim skorzystasz z usług firmy pożyczkowej:

• sprawdź, czy widnieje w Rejestrze Instytucji Pożyczkowych KNF,
• nie podawaj danych bez wyraźnej potrzeby,
• unikaj podejrzanych stron i reklam.

Jak skutecznie chronić swój PESEL?

• zastrzeż numer PESEL,
• nie udostępniaj danych osobowych bez potrzeby,
• nie pozwalaj na kserowanie dowodu bez podstawy prawnej,
• w razie zgubienia lub kradzieży dokumentu natychmiast go zastrzeż,
• regularnie monitoruj swoje dane i historię finansową.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Czy ktoś może wziąć kredyt na mój PESEL?
Nie – sam numer PESEL nie wystarczy do zaciągnięcia kredytu lub pożyczki.

Jak najlepiej chronić PESEL?
Najskuteczniejszym rozwiązaniem jest jego zastrzeżenie – online lub w urzędzie.

Jakie są skutki zastrzeżenia PESEL?
Od 1 czerwca 2024 r. banki muszą odmówić udzielenia kredytu osobie z zastrzeżonym PESEL-em oraz wypłaty większych kwot gotówki.