Przedsiębiorstwa, które znalazły się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, mogą skorzystać z jednej z najbardziej kompleksowych form restrukturyzacji – postępowania sanacyjnego. To proces naprawczy trwający nawet do dwóch lat, który dla wielu firm stanowi ostatnią szansę na uniknięcie upadłości i odzyskanie płynności finansowej.
Co to jest postępowanie sanacyjne?
Postępowanie sanacyjne to jeden z czterech rodzajów postępowań restrukturyzacyjnych określonych w ustawie z 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (z późniejszymi zmianami z 23 sierpnia 2025 r.).
Jego celem jest przywrócenie rentowności i zdolności płatniczej przedsiębiorstwa poprzez wdrożenie działań naprawczych oraz zawarcie układu z wierzycielami. Sanacja pozwala firmie uniknąć upadłości i chroni ją przed egzekucją komorniczą, a działalność może być kontynuowana – jednak pod nadzorem sądu i zarządcy sanacyjnego.
Jak przebiega postępowanie sanacyjne?
1. Złożenie wniosku do sądu
Wniosek o otwarcie postępowania sanacyjnego składa dłużnik lub wierzyciel do właściwego sądu restrukturyzacyjnego. Musi on zawierać m.in. dane przedsiębiorcy, opis majątku, wstępny plan restrukturyzacji, wykaz wierzycieli oraz obowiązkowy test zaspokojenia wierzycieli.
2. Otwarcie postępowania
Po analizie wniosku sąd może wydać postanowienie o otwarciu postępowania. Od tego momentu:
- dłużnik zyskuje ochronę przed egzekucją,
- zarząd nad przedsiębiorstwem przejmuje zarządca sanacyjny,
- firma może kontynuować działalność gospodarczą, lecz pod ścisłym nadzorem.
3. Spis wierzytelności
Zarządca przygotowuje spis wierzytelności, który stanowi podstawę do dalszych negocjacji z wierzycielami. Spis zatwierdza sędzia-komisarz.
4. Zgromadzenie wierzycieli i głosowanie nad układem
Na zgromadzeniu wierzyciele głosują nad propozycjami układowymi. Układ zostaje przyjęty, jeśli większość wierzycieli (zarówno liczbowo, jak i kapitałowo) głosuje „za”. Sąd może również zatwierdzić układ mimo sprzeciwu niektórych grup, jeśli nie pogarsza on ich sytuacji względem upadłości (tzw. mechanizm cross-class cram-down).
5. Zatwierdzenie układu przez sąd
Po głosowaniu sąd zatwierdza lub odrzuca układ.
- Jeśli zostanie zatwierdzony – rozpoczyna się faza realizacji działań naprawczych.
- Jeśli sąd odmówi – postępowanie sanacyjne może zostać umorzone lub zamienione w upadłość przedsiębiorstwa.
Kto może skorzystać z sanacji?
Z sanacji mogą skorzystać przedsiębiorcy:
- zagrożeni niewypłacalnością lub niewypłacalni, którzy mają potencjał naprawczy,
- wspólnicy spółek osobowych,
- spółki prawa handlowego, jednoosobowe działalności gospodarcze,
- rolnicy prowadzący działalność zorganizowaną,
- a także wierzyciele, jeśli dłużnik jest niewypłacalny (art. 7 ust. 2 Prawa restrukturyzacyjnego).
Jakie działania można wdrożyć w ramach sanacji?
W trakcie postępowania można zastosować m.in.:
- odstąpienie od niekorzystnych umów (np. nierentownych kontraktów),
- redukcję zatrudnienia i optymalizację kosztów,
- sprzedaż zbędnego majątku,
- zmianę profilu działalności i reorganizację struktury firmy,
- pozyskanie inwestora lub nowego finansowania.
Zalety postępowania sanacyjnego
- pełna ochrona przed egzekucją komorniczą,
- możliwość restrukturyzacji zobowiązań i negocjacji z wierzycielami,
- dalsze prowadzenie działalności pod nadzorem zarządcy,
- szansa na uniknięcie upadłości i zachowanie miejsc pracy.
Wady postępowania sanacyjnego
- utrata pełnej kontroli nad firmą (zarząd sprawuje zarządca sanacyjny),
- wysokie koszty i długi czas trwania (nawet 2–3 lata),
- ryzyko utraty zaufania kontrahentów,
- brak gwarancji powodzenia – jeśli plan naprawczy się nie powiedzie, firma może trafić do upadłości.
Skutki otwarcia postępowania sanacyjnego
- dłużnik traci prawo do samodzielnego zarządzania majątkiem,
- majątek przedsiębiorstwa staje się masą sanacyjną, którą zarządza zarządca,
- zobowiązania powstałe przed otwarciem postępowania są objęte układem,
- nowe zobowiązania muszą być regulowane na bieżąco.
Co to jest upadłość sanacyjna?
Pojęcie upadłości sanacyjnej nie funkcjonuje już w polskim prawie – zostało zastąpione postępowaniem sanacyjnym.
Potocznie jednak określa się tak sytuację, gdy nieudane postępowanie sanacyjne kończy się ogłoszeniem upadłości. Wówczas funkcję zarządcy przejmuje syndyk, a majątek przedsiębiorstwa zostaje przeznaczony na zaspokojenie wierzycieli.
Postępowanie sanacyjne – FAQ
Co oznacza sanacja dla pracowników?
Nie oznacza automatycznego zwolnienia, choć plan naprawczy może obejmować redukcję zatrudnienia.
Jak długo trwa postępowanie sanacyjne?
Zazwyczaj od 12 do 36 miesięcy, w zależności od wielkości przedsiębiorstwa i liczby wierzycieli.
Ile kosztuje sanacja?
Opłata sądowa to ok. 1000 zł, a całkowite koszty (zarządca, doradcy, publikacje) mogą sięgać kilkudziesięciu tysięcy złotych.
Kiedy rozpocząć sanację?
Najlepiej jak najwcześniej – gdy przedsiębiorstwo zaczyna tracić płynność, ale wciąż ma potencjał naprawczy.
